De wereld van koudemiddelen verandert sneller dan veel ondernemers denken
De koel- en klimaattechniek staat aan de vooravond van een enorme verandering. Misschien lijkt het nog een onderwerp voor specialisten, maar de keuzes die vandaag worden gemaakt hebben grote gevolgen voor de komende tien tot vijftien jaar.
In mijn nieuwste podcast ging ik hierover in gesprek met Edwin Ernste, voorzitter van de KNVvK en directeur bij Celsis. We spraken over wetgeving, koudemiddelen, duurzaamheid en de toekomst van onze branche. Eén conclusie stond al snel vast: afwachten is geen optie meer.
De uitfasering is al begonnen
Jarenlang maakten we gebruik van synthetische koudemiddelen. Technisch zijn veel van deze middelen uitstekend, maar ze hebben één groot nadeel: een hoge GWP-waarde. Dat betekent dat ze bij lekkage een flinke bijdrage leveren aan de opwarming van de aarde.
Europa heeft daarom besloten deze koudemiddelen stap voor stap uit te faseren. Dat klinkt misschien nog ver weg, maar de gevolgen zijn nu al merkbaar. Vanaf 2027 wordt het beschikbare quotum opnieuw bijna gehalveerd en in 2030 volgt de volgende grote stap. Hierdoor ontstaat schaarste en zullen de prijzen van veel koudemiddelen verder oplopen.
De vraag wordt straks niet meer: “Wat kost dit koudemiddel?” De vraag wordt: “Is het überhaupt nog verkrijgbaar?”
Veel installaties lopen ongemerkt een risico
Wat mij tijdens mijn werkzaamheden steeds vaker opvalt, is dat er nog ontzettend veel installaties draaien op koudemiddelen die binnen enkele jaren problematisch kunnen worden. Vooral in de utiliteit, retail en kleinere commerciële installaties kom ik systemen tegen die volledig afhankelijk zijn van koudemiddelen met een hoge GWP.
Veel ondernemers zijn zich daar helemaal niet van bewust. Zij investeren vandaag in een installatie die technisch nog jarenlang mee kan, maar waarvan het onderhoud straks steeds duurder of zelfs lastig uitvoerbaar wordt doordat het juiste koudemiddel niet meer beschikbaar is.
Juist daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de aanschafprijs van een installatie.
Duurzaamheid is meer dan alleen een GWP-cijfer
Tijdens ons gesprek hadden we het ook over iets wat vaak vergeten wordt. In de praktijk wordt veel aandacht besteed aan de GWP-waarde van een koudemiddel, terwijl dat slechts één onderdeel van het totale verhaal is.
Ik kijk liever naar het complete plaatje. Hoeveel energie gebruikt een installatie? Wat is de levensduur? Hoe zit het met de onderhoudskosten? En wat betekent de installatie over tien of vijftien jaar voor de eigenaar?
Begrippen als Total Cost of Ownership (TCO) en TEWI spelen daarbij een steeds belangrijkere rol. Soms blijkt een installatie met een iets hogere investering uiteindelijk veel duurzamer én voordeliger te zijn dan een goedkopere oplossing die over enkele jaren alweer tegen nieuwe beperkingen aanloopt.
PFAS maakt de toekomst nog onzekerder
Alsof de F-gassenverordening nog niet genoeg uitdagingen met zich meebrengt, speelt er nog een ander belangrijk dossier. Veel moderne synthetische koudemiddelen bevatten PFAS. Europa onderzoekt op dit moment welke beperkingen daarvoor gaan gelden.
Dat betekent dat sommige koudemiddelen die nu als toekomstbestendig worden gepresenteerd, over een aantal jaren mogelijk opnieuw onder druk komen te staan. Ook dat is een reden om verder vooruit te kijken dan alleen de techniek van vandaag.
De grootste uitdaging zit misschien wel in de mensen
Wat mij misschien nog wel meer bezighoudt dan de techniek, is de kennis binnen onze branche. We hebben te maken met een groot tekort aan vakmensen, terwijl installaties steeds complexer worden en de regelgeving zich razendsnel ontwikkelt.
Steeds vaker worden complete plug-and-play systemen toegepast. Dat heeft voordelen, maar zorgt er ook voor dat specialistische kennis langzaam verdwijnt. Juist daarom geloof ik zo sterk in kennisdeling. Dat is ook de reden waarom ik deze podcastserie ben gestart. Hoe meer kennis we met elkaar delen, hoe beter de keuzes worden die we samen maken.
Samenwerken is de sleutel
Een mooie boodschap van Edwin bleef mij vooral bij: stop met elkaar de markt uit te concurreren. Er is simpelweg meer werk dan de branche aankan.
Juist nu ligt er een enorme kans om samen te werken. Installateurs, adviseurs, leveranciers en fabrikanten hebben elkaar harder nodig dan ooit. Door kennis te delen, klanten eerlijk te informeren en gezamenlijk plannen te maken, kunnen we de transitie naar duurzame installaties veel slimmer en efficiënter uitvoeren.
Mijn advies
Wacht niet totdat regelgeving je dwingt om in actie te komen. Kijk vandaag al kritisch naar de installaties die je beheert of gebruikt. Welke koudemiddelen zitten erin? Hoe toekomstbestendig zijn die nog? En wat gebeurt er als er over vijf of tien jaar onderhoud nodig is?
Door nu vooruit te denken, voorkom je dat je later voor onverwachte kosten of lastige keuzes komt te staan.
De toekomst van koudemiddelen begint niet morgen. Die is al begonnen.
Bekijk/beluister hier de podcast aflevering met Edwin Ernste op YouTube of Spotify.
